Biologicals en Biosimilars: wat is uw mening?

 
 
29/01/2015
 
 
 
Voor de meer dan 120 miljoen Europeanen met een reumatische aandoening is toegang tot veilige, effectieve en betaalbare behandelingen cruciaal. De komst van biologicals tijdens de laatste decennia hebben de behandelingsmogelijkheden van sommige reumatische aandoeningen aanzienlijk verbeterd. Veel reumapatiënten hebben hun levenskwaliteit dankzij deze medicijnen aanzienlijk zien verhogen. 
 
Biologicals zijn geneesmiddelen die stoffen uit het immuunsysteem beïnvloeden. Bij gezonde mensen maakt het immuunsysteem zelf de goede hoeveelheid stoffen aan om zich te verdedigen tegen ziekten. Bij mensen met een chronische ontstekingsziekte is de balans in aanmaak van goede en slechte immuunstoffen verstoord. Biologicals kunnen die verstoorde balans tussen de immuunstoffen herstellen. 

 
Het unieke aan biologicals is hun productieproces. Het zijn medicijnen die, zoals de naam het laat vermoeden, gemaakt zijn door middel van een biologisch proces (zoals bijvoorbeeld alcohol door gisting gemaakt wordt). Het principe is altijd in grote lijnen hetzelfde: om de stoffen aan te maken die de patiënt nodig heeft, worden micro-organismen, cellen, planten of dieren gebruikt. De werkzame stof wordt dus vervaardigd door of is afkomstig van een levend organisme. Ze kunnen niet geproduceerd worden via een chemisch proces zoals bij de klassieke farmaceutische geneesmiddelen. 
 
Inmiddels zijn de biologicals voor reumatische aandoeningen zo’n 15 jaar op de markt en weten we veel over deze geneesmiddelen. Hoe biologicals worden aangemaakt en hoe ze werken, kan u lezen in ons dossier: anti-TNF & biologische medicatie bij reuma”. 
 
 
 
 
 
 
ReumaNet ontwikkelde ook een brochure met praktische richtlijnen bij het gebruik van biologische geneesmiddelen. Beide documenten zijn gratis te downloaden via onze website.
 
 
 
 
 
De huidige beschikbare biologicals voor reumatische aandoeningen in België zijn: 
 
Werkzame stof                   Merknaam 
Abatacept                         Orencia®
Adalimumab                     Humira® 
Certolizumabpegol           Cimzia® 
Etanercept                        Enbrel®
Golimumab                      Simponi® 
Infliximab                        Remicade® 
Rituximab                        Mabthera® 
Tocilizumab                     Roactemra®
 
Vanaf 2015 vervallen de eerste patenten van deze biologicals. Bij de klassieke, chemische geneesmiddelen ontwikkelen fabrikanten dan generieke, identieke medicijnen. Bij de biologische medicatie zullen ze similaire versies van de originele biologicals op de markt brengen,  de zogenaamde  ‘biosimilars’ of biosimilaire geneesmiddelen. Dit brengt mogelijkheden met zich mee: biosimilars zullen waarschijnlijk goedkoper zijn dan het origineel product en kunnen op die manier zorgen voor een bredere toegang  voor patiënten en meer behandelingsmogelijkheden voor de artsen. 
 
Gezien het zeer specifieke productieproces van biologische geneesmiddelen, vraagt de komst van biosimilaire geneesmiddelen echter ook de nodige aandacht. ReumaNet wil met dit document patiënten correct informeren. We geven een beknopt overzicht van wat deze nieuwe ontwikkelingen inhouden, wat de bestaande standpunten zijn en waar patiënten aandachtig moeten voor zijn. In de loop van de volgende maanden zullen we een uitgebreider dossier samenstellen. 
 
 
Daarvoor willen we ook rekening houden met de mening van de Belgische patiënten. We willen dan ook alle patiënten vriendelijk oproepen om meningen, vragen en opmerkingen door te sturen via e-mail. (klik hier)
 
 
Noot: Een deel van deze tekst bevat de gedeeltelijke vertaling van de brochure “what you need to know about biosimilar medicinal products, uitgegeven door de Europese Commissie, in consensus met industrie en andere belanghebbenden: 
 
 
 
Wat is een biosimilar?
Het European Medicines Agency (EMA of Europees Geneesmiddelenagentschap) omschrijft een biosimilar als volgt (1) 
 
“Een biosimilar is een biological die werd ontwikkeld als een geneesmiddel dat gelijk is aan een bestaande biological (het “referentiegeneesmiddel”). Biosimilars zijn niet hetzelfde als generische geneesmiddelen. De chemische structuur van generische geneesmiddelen is eenvoudiger en ze worden als identiek  aan hun referentiegeneesmiddel beschouwd.
Het actieve bestanddeel van een biosimilar en zijn referentiegeneesmiddel is in essentie hetzelfde biologische bestanddeel, hoewel er kleine verschillen kunnen zijn door hun complexe natuur en productiemethoden. Net zoals bij het referentiegeneesmiddel kan er een bepaalde graad van variabiliteit (veranderlijkheid) optreden. Eens goedgekeurd, zullen deze variabiliteit en alle verschillen tussen de biosimilar en zijn referentiegeneesmiddel geen effect hebben op de veiligheid of de effectiviteit.”
 
 
Goedkeuring: wie reglementeert biosimilars?
De EU was de eerste regio in de wereld die een wettelijk en regulerend kader heeft opgezet  voor biosimilars². De wet bepaalt dat biosimilars centraal worden beoordeeld door EMA, waarbij ze de algemene wetenschappelijke richtlijnen met betrekking tot biologische geneesmiddelen moeten volgen en aan dezelfde strenge regelgeving worden onderworpen als alle andere bio-farmaceutica . De Europese Commissie beslist over de goedkeuring van deze geneesmiddelen op basis van de wetenschappelijke adviezen van de EMA. De daaropvolgende handelsvergunning is geldig in alle lidstaten van de EU. De eerste biosimilar werd reeds door de Europese Commissie goedgekeurd in 2006 (groeihormoon). Ze zijn dus niet nieuw.
 
 
Variabiliteit: wat betekent dit voor patiënten?
De werkzame stof van een biosimilar moet similair (vergelijkbaar) zijn aan de werkzame stof van het referentie-geneesmiddel, zowel op moleculair als op biologisch vlak . Maar beiden worden gemaakt uit complexe moleculen, gemaakt uit levende organismen . Deze complexiteit en de verschillen per productieproces (batch-to-batch) van de originele biologicals  leiden ook tot verschillende mate van biosimilariteit. De Europese Commissie stelt dat "van een biosimilar ... en het referentiegeneesmiddel wordt verwacht dat zij dezelfde veiligheid en werkzaamheid"3 hebben. 
 
 
1 Uit: “What is a biosimilar medicine? in EMA/837805/2011-27/9/2012_Questions and answers on biosimilar medicines (similar biological medicinal products)_September 2012 
2 Directive 2001/83/EC, as amended by Directive 2003/63/EC and Directive 2004/27/EC http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/healthcare/files/docs/biosimilars...
 
 
Is er een verschil in veiligheid tussen biologicals en biosimilars? 
Ook op vlak van veiligheid stelt de Europese wetgeving dat van biologicals en biosimilars wordt verwacht dat ze even veilig zijn. De wet definieert verder dat uit studies moet blijken dat biosimilars vergelijkbaar zijn op vlak van kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid (therapeutisch effect) ten opzichte van zijn referentiegeneesmiddel en dat er geen significant klinisch verschil mag zijn met het referentiegeneesmiddel .
EMA heeft tot op heden geen specifieke veiligheidskwesties gemeld voor goedgekeurde biosimilars. 
 
 
Farmacovigilantie (Geneesmiddelenbewaking) : wie bewaakt biosimilars ?
Farmacovigilantie wordt gedefinieerd als “Geneesmiddelenbewaking om bijwerkingen van geneesmiddelen en problemen gerelateerd aan geneesmiddelen op te sporen, te beoordelen, te begrijpen en te voorkomen. Het gaat om aandacht voor de balans tussen de positieve effecten van geneesmiddelen en de nadelige neveneffecten (bijwerkingen).”
De nieuwe Europese wetgeving rond farmacovigilantie voorziet de mogelijkheid dat patiënten zelf verdachte bijwerkingen rechtstreeks kunnen rapporteren aan de nationale overheden. In België wordt deze opdracht door het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) opgenomen en kan via hun website melding gemaakt worden van een eventuele bijwerking. Dit is niet bedoeld om het contact met een zorgverlener te vervangen, maar is van grote waarde voor het verzamelen van gegevens over bijwerkingen. 
Om mogelijke nevenwerkingen te kunnen melden, moet de patiënt over alle informatie van het toegediende geneesmiddel beschikken: de handelsnaam, de internationale generieke benaming, de naam van de fabrikant en het lotnummer van de batch. De zorgverleners   dienen deze gegevens in het patiëntendossier te vermelden. 
 
Switching (omschakeling), Interchangeabiliy (uitwisselbaarheid) en Substitution (substitutie of vervanging): heb ik als patiënt de keuze?
Met deze termen wordt bedoeld dat een patiënt van een referentie-geneesmiddel overschakelt op zijn biosimilair product (of omgekeerd). Er bestaan weinig gepubliceerde gegevens over patiënten die een omschakeling in biologische behandeling maakten. 
Het is belangrijk om met uw arts een grondig gesprek te hebben over de
beschikbare therapeutische opties, hun veiligheid, voordelen en risico's, en de verschillen
tussen de medicijnen, alvorens een beslissing te nemen over de behandeling of een verandering van behandeling. Het beleid met betrekking tot het gebruik van biologische geneesmiddelen, waaronder substitutie, vallen onder de verantwoordelijkheid van
de overheid van elke lidstaat van de EU. EMA deed tot op heden geen aanbevelingen over het al dan niet verwisselen van een biologicial met zijn biosimilar. 
 
 
Wat denken patiënten en hun organisaties uit andere Europese landen? Een overzicht 
In sommige Europese landen hebben patiëntenorganisaties en artsenverenigingen reeds een officieel standpunt ingenomen rond biosimilars. Een kort overzicht: 
 
Patiëntenverenigingen: 
Cyprus: Cyprus League Against Rheumatism: 
Enkel beschikbaar in het Grieks! 
 
Duitsland: Deutschen Rheuma-Liga
 
Verenigd Koninkrijk: National Rheumatoid Arthritis Society
 
 
Artsenverenigingen:
Verenigd Koninkrijk
Report from a Stakeholder Event held on 9 April 2014 at the Royal College of Physicians, London”  
 
Cyprus:
 
Portugal:
 
Spain: 
 
 
 
Wat denkt U? Laat het ons weten!
 
We hopen met dit document de nodige informatie te hebben gegeven over biosimilars en willen u, Belgische patiënt, nu graag om uw mening vragen. Het zal ons helpen om bezorgdheden te signaliseren, eventuele lacunes te onderstrepen en er voor te zorgen dat de stem van de patiënt gehoord wordt.
U kan uw reactie kwijt via mail.